Prywatne Centrum Terapii Uzależnień "Koninki", Poręba Wielka 480, 34-735 Niedźwiedź
+48 18 331 72 50 kontakt@maciejzapala.pl
„Jeśli nie jesteś gotowy zmienić swojego życia, nie można Ci pomóc”

Teoria potrzeb

teoria potrzeb

Przy analizowaniu motywacji nadużywania alkoholu można wykorzystać założenia teorii potrzeb. Zakłada ona, że podstawowym stymulatorem ludzkiego działania są niezaspokojone potrzeby.

Stan taki, określany także mianem blokady potrzeb, jest powodem frustracji oraz związanych z nią przykrych przeżyć emocjonalnych. Blokada potrzeb powoduje uruchomienie mechanizmów obronnych; ich funkcja polega na ochronie przed lękiem powstałym w wyniku niezaspokojenia określonej potrzeby. Do mechanizmów obronnych należy m.in. regresja, fiksacja, racjonalizacja, ucieczka w świat marzeń.

Nadużywanie alkoholu bywa następstwem blokady różnych potrzeb. Może to być potrzeba kontaktów seksualnych występująca u młodzieży, nie mającej nieraz możliwości jej naturalnego zaspokojenia; potrzeba afiliacji określana też mianem potrzeby kontaktów uczuciowych; potrzeba bezpieczeństwa, której blokada powoduje powstanie poczucia zagrożenia oraz towarzyszących mu stanów lękowych; potrzeba przynależności grupowej niezaspokojonej u osób samotnych, pozbawionych kontaktów z grupą, jej wsparcia i pomocy; potrzeba uznania społecznego blokowana wówczas, gdy ktoś jest lekceważony, poniżany, wyśmiewany przez otoczenie.

Blokada potrzeb jest następstwem zaistnienia określonych okoliczności zewnętrznych. Mogą to być niekorzystne warunki bytowe w rodzinie, przykre wydarzenia losowe, niepowodzenia w nauce lub pracy zawodowej. Niemniej ważną rolę odgrywa indywidualna odporność na doznawane frustracje oraz związany z tym próg tolerancji na nie. Wysoka odporność na frustracje umożliwia sprawne funkcjonowanie mimo przeszkód napotykanych w działaniu oraz doznawanych w nim niepowodzeń. Niska odporność na frustracje sprawia, że nawet wskutek niewielkich przykrości lub rozczarowań dany osobnik popada w depresję, rezygnuje z dotychczasowego działania, zaś „na pociechę” sięga po alkohol lub inny środek odurzający.

Brak zaspokojenia potrzeb może uruchamiać mechanizm obronny ucieczki w świat marzeń. Marzenia i towarzyszące im emocje o znaku dodatnim doznawane pod wpływem alkoholu, stanowią wtedy zastępczą formę zaspokojenia zablokowanej potrzeby.