Prywatne Centrum Terapii Uzależnień "Koninki", Poręba Wielka 480, 34-735 Niedźwiedź
+48 18 331 72 50 kontakt@maciejzapala.pl
„Jeśli nie jesteś gotowy zmienić swojego życia, nie można Ci pomóc”

Id, ego, superego

id ego superego

Analizę motywacji nadużywania alkoholu można rozpatrywać opierając się na założeniach psychoanalitycznej teorii osobowości wypracowanych przez Z. Freuda (1982). Zakłada ona, że jej zasadniczymi składnikami jest id, ego i superego.

Id (ono) tworzą popędy stymulujące dążenie do możliwie szybkiego doznania dodatnio zabarwionych emocji zaś podstawowym mechanizmem jego funkcjonowania jest zasada przyjemności. Ego (jaźń) potocznie określane mianem rozsądku, rozwagi jest regulatorem własnego działania; łączy się ono z zastanowieniem się nad jego konsekwencjami dla zdrowia, pomyślnego rozwoju swych zdolności, sprawnego wykonywania zadań wynikających z roli społecznej. Superego (nadjaźń) nazywane również sumieniem tworzy zbiór norm, nakazów i zakazów związanych z ustosunkowaniem się do innych ludzi.

Składnikiem osobowości stwarzającym zagrożenia nadużywania alkoholu jest dominowanie w niej id. Jeśli pragnienie przyjemności nie jest zaspokojone przez atrakcyjne przeżycia doznawane w realnym świecie, wtedy jego spełnienie może dokonywać się za pośrednictwem emocji o znaku dodatnim wzbudzanych przez alkohol. Dominacji id towarzyszy brak poczucia odpowiedzialności za swe czyny, brak opanowania przejawiający się w gwałtownych, niekontrolowanych wybuchach emocjonalnych występujących w sytuacjach trudnych i konfliktowych, w nadmiernym skoncentrowaniu na własnej osobie, w niskim poziomie uspołecznienia związanym z brakiem gotowości do działania na rzecz dobra wspólnego oraz zaspokajania potrzeb innych ludzi.

Czynnikiem przeciwdziałającym nadużywaniu alkoholu jest natomiast silne ego. Przejawia się ono w tym, że dany osobnik nie dąży wyłącznie do doznawania doraźnych przyjemności, lecz kieruje się w swym postępowaniu rozsądkiem i rozwagą. Pozwalają one przewidywać jakie mogą być szkodliwe konsekwencje własnego działania związane z nadużywaniem alkoholu. Wymaga to posiadania wiedzy dotyczącej jego szkodliwych następstw mogącej spełniać funkcję przeciwdziałającego mu motywu.

Niemniej ważną rolę w zapobieganiu nadużywania alkoholu odgrywają normy i nakazy moralne tworzące superego. Bazują one na systemie zinternalizowanych wartości, w szczególności zaś wartości poszanowanie własnego i cudzego życia. Nadużywanie alkoholu, a tym bardziej trwałe uzależnienie, stwarzają dla nich poważne zagrożenie powodując powstanie nieodwracalnych zmian degeneracyjnych organizmu oraz związanych z tym szkód wyrządzonych samemu sobie. Nakłanianie innych osób do alkoholizowania się, zachęcanie, wywieranie presji a nawet zmuszanie do nadużywania alkoholu pozostaje w sprzeczności z zakazem wyrządzania krzywd innym ludziom stanowiącym istotny składnik różnych systemów filozoficznych i religijnych