Prywatne Centrum Terapii Uzależnień "Koninki", Poręba Wielka 480, 34-735 Niedźwiedź
+48 18 331 72 50 kontakt@maciejzapala.pl
„Jeśli nie jesteś gotowy zmienić swojego życia, nie można Ci pomóc”

JAKI JEST ZWIĄZEK MIĘDZY MYŚLAMI A ZACHOWANIEM?

myśli a zachowanie

Czasami związek miedzy myślami a zachowaniem wydaje się znikomy, na przykład wówczas, gdy wlewamy mleko do kawy i następnie wkładamy ją do lodówki, a mleko stawiamy na stole. Takie chwile dekoncentracji zdarzają się wszystkim, lecz zazwyczaj myśli i zachowania są ściśle ze sobą związane. Dlatego trudno nam robić więcej niż jedną lub dwie rzeczy naraz.

W ciągu dnia stale powtarzamy rutynowe czynności i zachowania. Może, na przykład, zawsze ulegamy, gdy ktoś się z nami nie zgodzi. Nie jesteśmy świadomi myśli, które nami kierują, gdyż określone postępowanie stało się rutyną. Gdy jednak postanowimy nauczyć się nowego lub zmienić stare sposoby zachowania, myśli mogą decydować czy i jak zmiana ta zachodzi.

I tak, na przykład, nasze oczekiwania mają wpływ na nasze postępowanie. Jest bardziej prawdopodobne, że spróbujemy coś zrobić i uda nam się, jeśli wierzymy, że jest to możliwe. Przez wiele lat lekkoatleci uważali, że ludzie nie są w stanie przebiec dystansu jednej mili w ciągu czterech minut. Na wszystkich zawodach świata najszybsi biegacze przebiegali ten dystans w czasie nieco przekraczającym cztery minuty.

Pewnego razu brytyjski średniodystansowiec Roger Banmster postanowił sprawdzić, co może zmienić w stylu i strategii swojego biegu, by zejść poniżej magicznej granicy. Wierzył, że można biegać szybciej i przez wiele miesięcy ciężko trenował, by osiągnąć ten cel. W 1954 roku Roger Bannister został pierwszym biegaczem; który przebiegł dystans jednej mili w czasie krótszym niż cztery minuty. Przekonanie, że może mu się udać, przyczyniło się do zmiany w sferze zachowania. Co dziwne, gdy Bannister pobił rekord, najlepsi biegacze na całym świecie również zaczęli pokonywać ten dystans w mniej niż cztery minuty. W przeciwieństwie do niego, oni nie zmienili stylu biegania w żaden znaczący sposób. Zmienił się natomiast ich sposób myślenia; teraz wierzyli, że można tak szybko biegać i ich zachowanie było konsekwencją zmiany myślenia. Oczywiście, nie wystarczy wiedzieć, że można szybko biegać, żeby każdy mógł to robić. Myślenie to nie robienie. Ale im bardziej wierzymy, że coś jest możliwe, tym bardziej prawdopodobne, że spróbujemy to zrobić i może nam się uda.

Myśli automatyczne to kolejny rodzaj myśli, które wpływają na nasze zachowanie i postępowanie. Są to słowa i obrazy, które przychodzą nam do głowy w ciągu dnia, gdy wykonujemy różne czynności. Wyobraźmy sobie na przykład imprezę rodzinną. Właśnie zastawiono stół i niektórzy goście podchodzą do stołów z jedzeniem, aby napełnić talerze, a pozostali jeszcze siedzą i rozmawiają. Od dziesięciu minut rozmawiamy z kuzynką. Przeczytajmy poniższe myśli i napiszmy, co byśmy zrobili, gdyby to właśnie one w danej sytuacji przyszły nam to głowy.

MYŚL ZACHOWANIE

Jeśli nie podejdę do stołu, zabraknie jedzenia.

...................................................................

Niegrzecznie jest przerywać rozmowę w pół słowa i biec do stołu.

...................................................................

Mój dziadek jest dzisiaj zbyt słaby, żeby samodzielnie nałożyć jedzenie na talerz.

...................................................................

Tak świetnie mi się rozmawia z kuzynką - nie pamiętam kiedy spotkałem/am kogoś tak interesującego.

...................................................................

 

Czy nasze zachowanie było uzależnione od tego, jakie myśli przyszły nam do głowy?

Poza myślami mamy również kluczowe przekonania, które warunkują zarówno nasze automatyczne myśli jak i zachowania. Te przekonania mogą dotyczyć nas samych (.jestem mądra", Jestem słaby")" innych Judzi („ludziom nie można ufać", „kobiety są silne") lub życia w ogóle („nie ma tego złego, co by na dobre nie wyszło", „zmiany mnie przerastają”). Jak takie kluczowe przekonania wpływają na nasze zachowanie? Przykład z życia Bena ilustruje ich działanie.

BEN: związek między myślami a zachowaniem

Po śmierci Louiego, Ben przestał grać w brydża i odciął się od innych przyjaciół. Na początku jego rodzina myślała, że unikanie towarzyszy byto częścią żałoby po Louiem. Ale miesiące mijały, a Ben nadal nie chciał się spotykać 2 przyjaciółmi. Jego żona zaczęła podejrzewać, że żałoba nie jest jedynym powodem siedzenia w domu.

Pewnego dnia usiadła obok męża i zapytała, dlaczego nie odpowiada na telefony przyjaciół. Ten wzruszył ramionami i odparł: „A po co? Jesteśmy w wieku, kiedy i tak wszyscy umieramy". Sylvie nie mogła uwierzyć w to, co usłyszała. „Przecież żyjesz. Rób to, co sprawia ci przyjemność!". Ben potrząsnął głowa przecząco; Sylvie nie rozumiała.

Sylvie naprawdę nie rozumiała męża, gdyż Ben nie zdawał sobie sprawy z przekonań leżących u podstaw jego zachowania i nie mógł jej w pełni wyjaśnić, dlaczego przestał robić rzeczy, które kiedyś sprawiały mu przyjemność. W miarę jak nauczył się rozpoznawać własne myśli, zdał sobie sprawę, że działał, opierając się na jednym z ulubionych powiedzeń, swego ojca: „Baw się z przyjaciółmi dopóki świeci słońce, bo gdy zacznie zachodzić, będziesz musiał sam wracać do domu", Po śmierci Louiego Ben stwierdził, że osiągnął wiek, w którym śmierć czai się za progiem. Zachodziło słońce w jego własnym życiu, więc trzeba było samemu wracać do domu.

Christine A. Padeshy, Dennis Greenberger UMYSŁ PONAD NASTROJEM